အကြံအစည်ရှိခြင်း၊ သိရှိခြင်း၊ ရိုးဖြောင့်သောသဘောရှိခြင်း၊ ပေါ့လျော့ခြင်း၊အရမ်းပြုလုပ်ခြင်း၊ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်အပေါ်မလိုမုန်းတီးစိတ်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် ကောင်းသောစိတ်ဆန္ဒထားခြင်းကဲ့သို့ သော စိတ်အခြေအနေ တစ်ရပ်ရပ်သည် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၏အခြေအနေတစ်ရပ်ရပ် သို့မဟုတ် ကိုယ်ခန္ဓာ၌ဖြစ်ပေါ်သော ခံစားမှုတစ်ရပ်ရပ်သည်လည်းကောင်း၊ အဆိုပါစိတ်၏သို့မဟုတ် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အခြေအနေတစ်ရပ်ရပ်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ဖြစ်ပေါ်သောခံစားမှုတစ်ရပ်ရပ်ဖြစ်စေ၊ အမှန်ရှိခြင်း ဟုတ်မ ဟုတ်ဟူသော အချက်သည် အငြင်းဖြစ်လျှင်သို့မဟုတ်စပ်ဆိုင်ခြင်းဖြစ်လျှင် အဆိုပါအချက်တို့ကိုဖော် ပြသောအချက်များသည်စပ်ဆိုင်သည်။

ရှင်းလင်းချက် ၁ ။ စပ်ဆိုင်သော စိတ်၏အခြေအနေတစ်ရပ်တည်ရှိကြောင်း ဖော်ပြသည့်အချက်တစ်ခု သည် အဆိုပါစိတ်၏ အခြေအနေကိုယေဘုယျအားဖြင့် ဖော်ပြခြင်းမဟုတ်ဘဲ အငြင်းဖြစ်သည့်ကိစ္စနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အခြေအနေကိုဖော်ပြခြင်းဖြစ်မှသာစပ်ဆိုင်သည်။

ရှင်းလင်းချက် ၂ ။ သို့ရာတွင် ပြစ်မှုတစ်ခုကိုကျူးလွန်ကြောင်းဖြင့် စွပ်စွဲခံရသူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို စစ်ဆေးစီရင်ရာ၌ ပြစ်မှုတစ်ခုကိုယခင်က တရားခံ ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းသည် ဤပုဒ်မ၏အဓိပ္ပာယ်အရစပ် ဆိုင်လျှင် ထိုသူ့အပေါ်တွင် ယခင်က ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခဲ့ခြင်းမှာလည်းစပ်ဆိုင်သောအကြောင်းခြင်းရာ ဖြစ်ရမည်။

ဥပမာများ

(က) A သည်ပစ္စည်းများကိုခိုးရာပါပစ္စည်းများဖြစ်ကြောင်းသိလျက်နှင့် လက်ခံထားသည်ဟုစွဲဆိုခြင်းခံ ရသည်။

သူ၏လက်ဝယ်တွင် ထိုခိုးရာပါပစ္စည်းရှိခြင်းမှာ သက်သေထင်ရှားခြင်းရှိသည်။

သူ၏လက်ဝယ်တွင် တစ်ချိန်တည်း၌ အခြားသောခိုးရာပါပစ္စည်းများ အမြောက်အမြားတွေ့ရှိခြင်းသည် အားလုံးသော ပစ္စည်းများကိုခိုးရာပါ ပစ္စည်းများဖြစ်ကြောင်းသိလျက်နှင့် လက်ခံထားခြင်းဖြစ်သည်ကို ဖော်ပြသည့်အနေဖြင့်စပ်ဆိုင်သည်။

(ခ) Aသည် ဒင်္ဂါး တစ်ခုကို အတုဖြစ်ကြောင်းသိလျက်နှင့် လိမ်လည်လိုသောသဘောဖြင့် အခြားသူတစ် ဦးသို့ပေးအပ်သည်ဟုစွပ်စွဲခြင်းခံရသည်။

ထိုသို့ပေးအပ်စဉ်က အခြားဒင်္ဂါးအတုအများအပြား A ထံတွင်ရှိနေခြင်းသည်စပ်ဆိုင်သည်။

A သည်ယခင်က ဒင်္ဂါးအတုဖြစ်ကြောင်းသိလျက်နှင့် ဒင်္ဂါးအမှန်ဖြစ်သည်ဟု အခြားသူတစ်ဦးသို့ပေး သဖြင့်ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရဖူးသည်ဆိုသောအချက်သည်စပ်ဆိုင်သည်။

(ဂ) B ၏ခွေးတစ်ကောင်မှာဆိုးသောခွေးဖြစ်ကြောင်း B သိရှိသဖြင့် ထိုခွေးကြောင့်ပျက်စီးနစ်နာခြင်း အတွက် နစ်နာကြေးပေးရမည်ဟု A က B ကိုတရားစွဲသည်။

ထိုခွေးသည်ယခင်က X၊ Y နှင့် Z တို့ကိုကိုက်ဖူးခြင်း၊ ထိုသူတို့က B ကိုတိုင်ဖူးခြင်းတို့သည်စပ်ဆိုင် သည်။

(ဃ) ပြဿနာမှာ ငွေလွှဲစာချုပ်ကို လက်ခံသူ A သည်ငွေအပေးခံရမည့်သူ၏ အမည်မှာ ဟန်ဆောင်အ မည်သာဖြစ်ကြောင်းသိမသိဖြစ်သည်။

အလားတူ နည်းလမ်းအတိုင်းရေးသားသည့် အခြားငွေလွှဲစာချုပ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ငွေအပေးခံရမည့်သူအမှန်ရှိခဲ့လျှင် ထိုသူက ထိုငွေလွှဲစာချုပ်များကို A ထံသို့ပေးပို့ခြင်းမပြုနိုင်မီ A ကယင်းငွေလွှဲ စာချုပ်များကို လက်ခံခြင်းသည် ငွေအပေးခံရမည့်သူမှာဟန်ဆောင်သာ ဖြစ်ကြောင်း A သိရှိသည်ကိုဖော်ပြသည့်အတွက် စပ်ဆိုင်သည်။

(င) A သည် B ၏ အသရေကိုပျက်စေရန် ရည်ရွယ်လျက် B အပေါ်တွင် အသရေပျက်စေသော စွပ်စွဲချက် များကိုကြေညာသည်ဟုစွဲဆိုခြင်းခံရသည်။

A သည် B နှင့်ပတ်သက်၍ယခင်ကမကောင်းသောစိတ်ဆန္ဒဖြင့် ပြောကြားဖူးခြင်းမှာ A သည် B ၏ အသရေကိုပျက်စေရန်ကြံရွယ်ချက်ရှိကြောင်း အသက်သေထင်ရှားရှိသည့်အတွက်စပ်ဆိုင်သည်။

A နှင့် B တို့သည်ယခင်ကခိုက်ရန်မရှိခဲ့ခြင်းနှင့် A သည်မိမိကြားခဲ့ခြင်းကိုသာတစ်ဆင့်ပြန်လည်ပြော ကြား ခြင်းတို့မှာ A သည် B ၏အသရေကိုပျက်စေရန်ကြံရွယ်ခြင်းမရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည့်အတွက်စပ်ဆိုင်သည်။

(စ) C သည်ကြွေးမြီပေးဆပ်နိုင်သူမဟုတ်သော်လည်း၊ ကြွေးမြီပေးဆပ်နိုင်သူဖြစ်သည်ဟု A ကလိမ် လည်ပြောဆိုသဖြင့် B သည် C အပေါ်တွင် ယုံကြည်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါသည်ဟု A အား B က တရားစွဲဆိုသည်။

A က B သည် ကြွေးမြီဆပ်နိုင်သူဖြစ်ကြောင်းပြောကြားသည့်အချိန်တွင် C ၏အိမ်နီးချင်းများ၊ C နှင့် ဆက်ဆံနေသူများက C သည် ကြွေးမြီဆပ်နိုင်သူဟုထင်မှတ်ကြသည်ဆိုသော အချက်သည် A ကရိုး ဖြောင့်သော သဘောဖြင့်ပြောဆိုကြောင်းဖော်ပြသည့်အတွက်စပ်ဆိုင်သည်။

(ဆ) ပိုင်ရှင်ဖြစ်သူ A ၏ အိမ်အတွက်ကန်ထရိုက်လုပ်ကိုင်သူ C ၏ စေခိုင်းချက်ဖြင့် B ကလုပ်ကိုင်ခဲ့ရ သောလက်ခကြေးငွေများကို ရလိုကြောင်းဖြင့် B က A ကိုတရားစွဲဆိုသည်။

A က B ၏ပဋိညာဉ်မှာ C နှင့်ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းထုချေသည်။

A ကလက်ခကြေးငွေများကို C သို့ပေးရသည်ဆိုသောအချက်သည် A ကရိုးဖြောင့်သောသဘောဖြင့် အလုပ်၏စီမံအုပ်ချုပ်မှုကို C သို့လွှဲအပ်ထားသဖြင့်၊ C သည်၎င်းကိုယ်တိုင်အနေဖြင့် B နှင့် ပဋိညာဉ်ပြု လုပ်ခြင်းဖြစ်၍ A ၏ကိုယ်စားဝင်သူအဖြစ်မဟုတ်ကြောင်းသက်သေထင်ရှားသဖြင့်စပ်ဆိုင်သည်။

(ဇ) A သည်ကောက်ရသောပစ္စည်းကို မရိုးမဖြောင့်သောသဘောဖြင့်အလွဲသုံးစားပြုသည်ဟု စွဲဆိုခြင်းခံရရာတွင်ပြဿနာမှာယင်းသည် အလွဲသုံးစားလိုက်သည့်အချိန်က ပစ္စည်းပိုင်ရှင်ကို မတွေ့နိုင် ဟု သဘောရိုးဖြင့် ယုံကြည်ခြင်းဟုတ် မဟုတ်ဖြစ်သည်။

ပစ္စည်းပျောက်ဆုံးသည်ကို A ရှိရာအရပ်၌လူအများသိရှိစေရန် ကြေညာသည်ဆိုသော အကြောင်းခြင်း ရာမှာ A သည် ပစ္စည်းပိုင်ရှင်ကိုရှာမတွေ့နိုင်ဟု သဘောရိုးဖြင့်ယုံကြည်ခြင်း မဟုတ်ကြောင်းကိုဖော်ပြသည့် အတွက် စပ်ဆိုင်သည်။

ပစ္စည်းပျောက်ဆုံးကြောင်း ကြားသိ၍ ပစ္စည်းကိုလိမ်လည်တောင်းဆိုလိုသဖြင့် C ကကြေညာချက်ကို လိမ်လည်လှည့်ဖြား၍ထုတ်ကြောင်း A ကသိရှိသည် သို့မဟုတ် ယုံကြည်ရန်အကြောင်းရှိသည်ဟူသော အချက်သည် ထိုသို့ကြေညာချက်ထုတ်သည်ကို A သိသည်ဆိုသောအချက်အားဖြင့် A သည် သဘောရိုး နှင့် မဟုတ်ဆိုသည်မှာ သက်သေအထင်အရှားမရှိသည့်အတွက်စပ်ဆိုင်သည်။

(ဈ) A သည် B အားသေစေရန်ကြံရွယ်ချက်ဖြင့် သေနတ်ဖြင့်ပစ်ခတ်သည်ဟုစွပ်စွဲခြင်းခံရသည်။ A၏ ကြံရွယ်ချက်ကိုသိသာနိုင်ရန်အလို့ငှာ A သည် B အားယခင်ကသေနတ်ဖြင့်ပစ်ဖူးသည်ဆိုသော အကြောင်းခြင်းရာကိုသက်သေထင်ရှားတင်ပြနိုင်သည်။

(ည) A သည် B ထံသို့ခြိမ်းခြောက်သောစာများကိုပေးပို့သည်ဟုစွပ်စွဲခြင်းခံရသည်။ စာများပေးပို့ခြင်း၏ ကြံရွယ်ချက်ကို သိသာနိုင်ရန်အလို့ငှာ A က B သို့ယခင်ကပေးပို့ခဲ့သည့် ခြိမ်းခြောက်သောစာများကို သက်သေခံတင်ပြနိုင်သည်။

(ဋ) ပြဿနာမှာ A သည်သူ၏ဇနီး B အားညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုပြုလုပ်ခြင်းရှိ မရှိဖြစ်သည်။

ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုမတိုင်မီနှင့် ထိုနောက်အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးမည်ကဲ့သို့ စိတ်ထားရှိကြောင်းပြောဆိုချက်များသည် စပ်ဆိုင်သော အကြောင်းခြင်းရာဖြစ်သည်။

(ဌ) ပြဿနာမှာ A သေဆုံးရခြင်းသည်အဆိပ်ကြောင့်ဟုတ်မဟုတ်ဖြစ်သည်။

Aက နာဆဲအချိန်တွင် ဝေဒနာမည်ကဲ့သို့ခံစားရသည်များကို ပြောဆိုချက်များမှာ စပ်ဆိုင်သော အကြောင်း ခြင်းရာများဖြစ်သည်။

(ဍ) ပြဿနာမှာ A သည်အသက်အာမခံပြုလုပ်သည့်အချိန်က ၎င်း၏ကျန်းမာရေးအခြေအနေမှာမည်ကဲ့ သို့ရှိကြောင်းဖြစ်သည်။

ဖော်ပြပါအချိန်တွင် သို့မဟုတ် ထိုအချိန်နှင့်နီးကပ်သော အချိန်တွင် A ကမိမိ၏ကျန်းမာရေးအခြေအနေ မည်ကဲ့သို့ရှိကြောင်း ပြောဆိုချက်များမှာ စပ်ဆိုင်သော အကြောင်းခြင်းရာများဖြစ်သည်။

(ဎ) အသုံးပြုရန်မသင့်လျော်သော ရထားတစ်စီးကို ငှားရမ်းသဖြင့် A ၌ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသည်ဟု A က B ကိုပေါ့လျော့မှုဖြင့်တရားစွဲဆိုသည်။

အခြားအချိန်အခါများ၌ အဆိုပါရထား၏ချွတ်ယွင်းခြင်းအကြောင်း B အားသတိပေးခဲ့သည်ဆိုသော အချက်မှာ စပ်ဆိုင်သည်။

B သည်မိမိငှားထားသောရထားများနှင့်ပတ်သက်၍ ပေါ့လျော့သော အလေ့အထရှိသည် ဆိုသော အချက်သည် စပ်ဆိုင်ခြင်းမရှိပါ။

(ဏ) A သည် B အားတမင်သေနတ်ဖြင့်ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်သည့် လူသတ်မှုဖြင့်စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းခံရ သည်။

A သည် အခြားအချိန်အခါများတွင် B ကိုသေနတ်ဖြင့်ပစ်ဖူးသည်ဆိုသော အချက်သည် A က B ကို သေနတ်ဖြင့်ပစ်ရန်ကြံရွယ်ချက်ရှိကြောင်းဖော်ပြသည့်အတွက်စပ်ဆိုင်သည်။

A သည်အခြားလူများကိုသတ်ရန်ကြံရွယ်လျက်သေနတ်ဖြင့် ပစ်လေ့ရှိသည်ဆိုသောအကြောင်းခြင်းရာ သည် စပ်ဆိုင်ခြင်းမရှိ။

(တ) A သည် ပြစ်မှုတစ်ခုကျူးလွန်ကြောင်းဖြင့်စစ်ဆေးစီရင်းခြင်းခံရသည်။ ထိုပြစ်မှုကို ကျူးလွန်ရန် ကြံရွယ်ချက်ရှိကြောင်းဖော်ပြသည့် အကြောင်းအရာတစ်ခုခုကို A ပြောဆိုသည်ဟူသောအချက်သည် စပ်ဆိုင်သောအကြောင်းခြင်းရာဖြစ်သည်။

ထိုပြစ်မှုမျိုးကို ကျူးလွန်ရန်ယေဘုယျစိတ်ထားရှိကြောင်းဖော်ပြသည့်အကြောင်းအရာတစ်ခုကို A ပြောဆိုသည်ဟူသောအချက်သည်စပ်ဆိုင်ခြင်းမရှိ။